Kaos ve Karmaşıklıktan Hayata Dair Dersler

Doç. Dr. Sinan Canan'ın International Science Association tarafından organize edilen International Chaos, Complexity and Leadership konulu sempoyzumdaki sunumunu (21.12.2012) aşağıda izleyebilirsiniz (Youtube).

http://iccls2012.org/

Hunting the Hidden Dimension (NOVA)

İzleyelim, izletelim :)

Kaos Analiz Teknikleri (Yansılar)

KASİSAR Üyesi Özlem Yolcu'nun 

"Kaos Analiz Teknikleri"ne ilişkin 

sunumunun yansılarına 

buradan

ulaşabilirsiniz...

Kaos, karmaşıklık bilimi ve yeni bilimsel anlayışlar - 2

Sosyal Bilimler ve Ekonomide Kaos

Kompleks bir dinamik sistem olarak insan toplulukları gittikçe artan oranlarda kaos bilimcilerinin ilgisini çekiyor. İnsan iradesinin baskın rol oynadığı bir sistem olmasına rağmen sosyal sistemler, özellikle günümüzdeki yaygın ve hızlı iletişim imkanlarının da etkisiyle, büyük oranda “geri bildirim ile şekillenen” karmaşık bir dinamik sistem gibi davranmakta. Bu tip sistemlerin ortak özelliği, daha önce bahsettiğimiz gibi, rastgele davranıyormuş izlenimi vermesi, öngörülemez olması ve aynı zamanda da içkin ve üst boyutlu bir “gizli sürücü düzen” içermesidir. Sosyal patlamaların, krizlerin, ekonomideki dalgalanmaların ve benzeri bir çok rastlantısal görünen olayın, süreçlerin ileri ve geriye doğru birbiri üzerine etkidiği karmaşık bir dinamik izlediği günümüzde daha iyi anlaşılmaktadır (Mandelbort, 2006).

Kaos, karmaşıklık bilimi ve yeni bilimsel anlayışlar - 1

Kaos'u anlamak
Kaos kelimesi, eski Yunan medeniyetinden beri kullanımda olan ve “mutlak evrensel düzen” anlamına gelen “cosmos” kelimesinin tam zıddı; yani “mutlak anarşi, kargaşa ve düzensizlik” anlamında kullanılmış bir kelimedir. Milattan önce 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos, Theogony adlı eserinde “her şeyden önce kaos vardı” ifadesini kullanmıştı. Eski Yunanlılar kaosun kralsızlık olmasının yanında, düzeni doğuran bir özelliğe de sahip olduğunu düşünüyorlardı. Fakat yirminci yüzyıla kadar bu anlamda herhangi kayda değer bir fikir üretilmemiştir. Kaos kelimesinin yaygın olarak çağrıştırdığı anlam, evrende, en azından bir takım hadiselerin matematiksel denklemlerle modellenip öngörülemeyecek denli karmaşık ve rastgele kuvvetlerin etkisi altında bulunduğunu veya hareket ettiğini ifade eder.

Kaos Analizi

KASİSAR üyelerinden sayın Özlem Yolcu'nun Kaos Analizi ve kaotik fenomenlere dair detaylı çalışmasını sizlere sunuyoruz. Yazının tümüne pdf olarak ulaşmak için tıklayınız...

KAOS ANALİZİ

Gizemli ve oldukça da çekici olan kaos fenomeninin tanımaya devam ederken biraz da kaos teorisine bir de istatistiksel ve matematiksel bir bakış açısıyla yaklaşalım. İlk olarak kaosun istatistik biliminin hangi alanında yer aldığına ve daha sonra da bir sistemdeki kaotik davranışı matematiksel olarak nasıl ispat edebileciğimize, yani kaos analizi tekniklerine bir göz atalım. Pek çoğumuzun aklına kaosun istatistikle nasıl bir ilişkisi olabileceği gibi bir düşünce gelebilir. Ancak sanılanın aksine kaos ya da kaotik seriler istatistik biliminin engin dünyası içinde bir alanı oluşturmaktadır.

İstatistik bilimi, gerek alt dalları gerekse kapsadığı konular bakımından oldukça geniş ve disiplinler arası bir bilimdir. İstatistiğin dallarından biri de zaman serileri analizidir. Kaos ya da kaotik seriler bu alanda incelenirler. Bir zaman serisini kısaca, herhangi bir zaman birimiyle sıralı şekildeki gözlemler serisi olarak tanımlayabiliriz. Zaman birimi genelde ‘t’ ile gösterilir ve saniye, dakika, saat, gün, ay, yıl olarak belirlenebilir. Zaman serilerine örnek olarak, bir borsadaki hisse senedinin saatlik değişen değerleri ya da bir ilin günlük ölçülen sıcaklık değerleri verilebilir.

Kaosun Gizli Dünyası

BBC'nin kaos ve karmaşıklık üzerine belgeseli The Secret Life Of Chaos'u izlemenizi öneriyoruz.